Black Midi

Allereerst, een prachtige naam...Black Midi. Hier vind je een korte uitleg van het fenomeen, een onmogelijke muziek die leeft van een soort spierballenvertoon van wie de meeste noten kan spelen. Het geeft een zekere nerdy vibe af, internationaal en met een bovengemiddelde interesse in videogamemuziek. Maar uiteindelijk is het vooral een aantal gaten in het huidige muziekparadigma dichten: het opvoeren van software tot een bepaalde limiet en het programmeren van een exces aan noten (waarbij de computer het vaak genoeg opgeeft) met als bonus het creëren van mooie patronen (het plezier zit duidelijk in de combinatie, wanneer je een blok dicht geplamuurd geluid ziet aankomen dat vervolgens allerlei vreemd patronen produceert.) Een vreemd mengsel van theorie en digitaal vandalisme.

Piketpaal 2: Confield

Nu ik Confield (2001) weer draai vraag ik me af of het niet beter is "grensgebied 2: Autechre oeuvre" als titel te nemen. Confield heeft sinds verschijning faam gekregen als Autechre’s meest extreme gebaar, de plaat waar zelfs hardcore Autechreianen duizelig van worden. Misschien dat ik hem nu genoeg keren heb gedraaid en eindelijk is bezonken want vandaag klinkt Confield zeer vertrouwd (Autechre albums zijn geweldige lange termijn investeringen.) Ik vermoed dat het onlangs verschenen Exai hier ook debet aan is. Twee cd's met nieuwe Autechre-muziek is heel veel Autechre, zeker als een groot deel weer net zo compromisloos knarst en breekt als Confield, vooral na de relatieve open albums Quaristice (2008) en Oversteps (2010). 

In ieder geval geeft Confield nog steeds een bepaalde begrenzing aan die vermoedelijk ligt in de mate waarop de hersens nog plezier kunnen beleven aan de schijnbaar willekeurige verschuivingen van ritme en melodie. De vraag is of dit een cultureel interpretatieve grens vormt die tijdelijk en dus overbrugbaar is, of zit er structureel gewoonweg niet meer in? Kunnen de hersens niet meer willekeur aan om er muziek in te herkennen en esthetisch plezier aan te beleven. Confield klinkt in ieder geval twaalf jaar later begrijpelijk, alsof de de voorheen afzonderlijk bewegende delen eindelijk samenwerken...ook conventioneel mooier dan voorheen. Wellicht omdat Autechre’s gevoel voor melodie vrijwel altijd wordt ondergewaardeerd. Vandaar ook de bovenstaande suggestie dat het oeuvre beter werkt als begrenzing. Een bepaald genot van luisteren naar Autechre ligt in de totale evolutie van het geluid vanaf die eerste tracks op Artificial Intelligence (1992), de manier waarop ze je steeds, heel voorzichtig, gevoeliger maken voor geluid, de piketpaal geduldig verschuiven.

Waar zijn openingen mogelijk?

Goed, we zijn geïnteresseerd in verandering en vernieuwing maar laten we eens verkennen waar openingen mogelijk zijn. Uit welke componenten bestaat muziek?

- Geluidsfrequenties. Een spectrum aan mogelijke geluidstrillingen.
- Het oor, dat bepaalde limieten kent om geluidtrillingen om te zetten in:
- Mentale concepten, onder te verdelen in die van muzikant en luisteraar.
- Muziektechnologie.

De eerste twee zijn eindig (ik laat even cyborgachtige verbeteringen van het gehoor buiten beschouwing, maar het is niet ondenkbaar dat het gehoor in de toekomst zal veranderen). Mentale concepten zouden in principe oneindig kunnen zijn*. Op het gebied van muziektechnologie zou genoeg innovatie mogelijk moeten zijn. In die zin lijkt er genoeg ruimte voor vernieuwing. Waarschijnlijk is op het moment muziektechnologie in een fase beland waarin innovatie zich richt op gebruikersgemak voor de muzikant in plaats van een zoektocht naar daadwerkelijke nieuwe manieren om muziek te produceren (uiteindelijk niets anders dan atomen lanceren die mentale effecten produceren.)

Hier kun je nog de begrenzingen van het veld “muziek” aan toevoegen zoals het op dit moment er voor staat. De limieten extreem hard en zacht zijn bijvoorbeeld definitief verkend met liveoptredens van Merzbow, My Bloody Valentine, Coil en Swans waar effecten optreden die gevaarlijk zijn voor het lichaam. Aan de andere kant heeft John Cage met 4’33 het uiterste van stilte bereikt. Met de lengte van muziekstukken zijn uitersten verkent van extreme kort (Napalm Death) tot extreem lang in de vorm van ‘Vexations’ van Erik Satie. Met deze coördinaten moet muziek het op dit moment doen. Met de vraag of deze limieten definitief zijn begint verdere speculatie. In eerste instantie lijkt het meeste potentieel zich in de perceptie te bevinden, de mogelijkheden van synesthesie waardoor muziek een nieuwe diepte krijgt (een nieuwe dimensie zo je wilt.) Zoals altijd is dit idee al in sciencefiction bedacht, specifiek Philip K. Dicks We Can Build You (1972) waar orgels direct op het bewustzijn inwerken. Ik heb hier drugs buiten beschouwing gelaten omdat het al een tijd als een cliché voor muzikale vernieuwing geldt dat nieuwe drugs alles op magische wijze in beweging zetten. Maar mentale concepten staan natuurlijk wel onder invloed van breinchemie. Overigens lijkt op dat gebied de innovatie ook al een tijd stil te staan.

* Oneindig klinkt intimiderend, wellicht is het voor muziek interessant om een bepaalde begrenzing te gebruiken om mentale concepten mee te veranderen, bijvoorbeeld de structuur van het liedje. Het lied wordt vaak gehanteerd als conservatieve vorm, wat vreemd is omdat de menselijke stem zoveel potentieel heeft. Dat zou het uitnodigend moeten maken om er mee te experimenteren. James Blake is een goed voorbeeld (al kan ik zijn stem en welhaast obsessieve Droopy-imago niet uitstaan), The Knife vanzelfsprekend, Karl Hyde mogelijk.