Aevontuurlijke radio

Autechre lijkt meestal te opereren in een eigen universum. Een indruk die versterkt wordt doordat je meestal naar hun muziek luistert als albums. Daarom is hun serie van mixes voor BBC6 Artist in Residence zo intrigerend, met de mixes van een uur plaatsen ze zichzelf in een open wereld van invloeden en geestverwanten, alles experimenteel en vrij, als muzikaal statement vele malen interessanter dan vrijwel alle platen die dit jaar zijn uitgekomen en nu in een stortvloed aan lijstjes voorbij trekken. Het is een levende muziek, avontuurlijk, vol onbekende namen, zonder aanzien van genres en met een energie die ik associeer met de periode 1980 -1999. Ik bedacht dat Autechre een zekere niche als dj’s kunnen innemen en uitwerken die zeer verfrissend zou zijn: heel persoonlijk, nonlinear, het plezier van de continue verrassing.

Michael Mayer - DJ-Kicks: Pan-Europese Popmuziek 2017

Ja, een malle hoed zonder ironische gezichtsuitdrukking gedragen. Maar genoeg daarover. Michael Mayers zesde mixalbum is een van zijn sterkste. Niet zo verrassend als de originele Immer (2002), maar dat is vrijwel ondenkbaar op het moment, meer een geduldige uitwerking van de Kompaktesthetiek. Dat betekent een basis van ambachtelijke techno, vol zorg in synthesizers opgepoetst zodat de juiste balans tussen ruimte en melodie wordt gevonden, met een kenmerkend popgevoel. Geen pop die de klassieke liedjesstructuur gebruikt maar een echt 21ste eeuwse pop die een andere functie heeft (techno die overal werkt.)

Wat overigens niet betekent dat zijn DJ-Kicks vol verwijzingen naar het verleden zit. Op een of andere manier doen de melodieën en zang me steeds denken aan de Europarade, een radioprogramma van de TROS, gepresenteerd door Ad Roland, dat ik in mijn jeugd vaak in het weekend luisterde. De Europarade werd tussen 1976 en 1987 uitgezonden als een top-30, soms top-40, met platen die werden verzameld door een samenwerkingsverband van Europese radiostations. Ondanks de nodige overlappingen vormden de lijsten een verfrissend tegenwicht voor de steeds sterker wordende Anglo-Amerikaanse richting van Veronica. In de Europarade kon je vaak zomerhits eerder horen aankomen en werd je na de dictatuur van ABBA geconfronteerd met Italo-hits (Fun Fun hoorde je daar gegarandeerd als eerste), elegante Franse liedjes, Britse synthpop, een Spaans incident en excentrieke, soms superflauwe, Duitse hitexperimenten. DJ-Kicks is een voortzetting van dat Pan-Europese geluid, semi-naïef, licht erotisch, melancholisch en toch ergens...optimistisch?

Kritische massa is uit (bonus mix)

"And when you dream, dream in the dream with me"

Kritische massa: schrijven over muziek (ISBN 9789492049049) is als papieren boek gespot zowel bij Bol als 1Boek (en als e-book onder ander bij Boenda.) En om de hoes waar te maken, heb ik een mix gemaakt. Een vreemd soort afsluiting waardoor ik alles nog een keer langs laat komen. Meer ouderwetse mixtape dan dj-mix want ik heb de chronologische volgorde aangehouden. Daardoor schiet mijn muzikale leven voorbij als zo'n versneld filmpje van een bloem die uitkomt en weer vergaat. Van kind dat naar de radio luistert tot connaisseur/auteur. Toch weer een paar leuke ontdekkingen, bijvoorbeeld hoe interessant de jaren tachtig extended mixen waren, die vaak het origineel intact lieten, hier en daar een klein detail bijwerkten waar vervolgens een lang instrumentaal stuk aan werd geplakt. Ik kon destijds ademloos naar dit soort versies luisteren, als ze op de radio werden gedraaid. Verder heb ik wat live-versies uitgekozen waaronder een sublieme versie van 'Frosch' door Mouse on Mars (een kleine knipoog naar de keer dat ik ze in de "kleine" Arena zag optreden...buitengewoon goed en vrij, zeer 90s.)

My Definition of Ambient Music

Vond eindelijk tijd voor een lange ambient-mix die beide kanten van de stijl belicht, de eerste helft lichter van aard, muziek voor peinzende meermannen, en een schaduwkant, muziek voor slapeloze vampiers.



01. Hans Zimmer - This Rock - One Being
02. Michel Redolfi - Immersion Partielle
03. Simon Scott - Sealevel.4
04. Seefeel - CH-Vox
05. 武満徹 - Romance
06. Max Würden - Unterwasser
07. Santana - Eternal Caravan of Reincarnation
08. Paul Bley, Franz Koglmann, Gary Peacock - Annette
09. Robbie Basho - Cathedrals et Fleurs de Lis
10. Transonic - Whirpool (Slow Spiral of Clouds)
11. Biosphere - The Seal and the Hydrophone v.1
12. Fennesz - Mahler Remixed 4
13. Hans Zimmer - Journey to the Line (with voiceover)
14. John Carpenter - Nobody Home
15. Tirath Singh Nirmala - Moore Edge Hush
16. Faust - Lauft...Heisst Das es Lauft
17. William S. Burroughs - Naked Lunch excerpts - You Got Any Egg For Fats
18. Velvet Cacoon - Earth and Dark Petals
19. Carl Sagan - Cosmos episode 1: The Shores of the Cosmic Ocean
20. Coil - Dark River
21. This Mortal Coil - Late Night
22. György Ligeti - Volumina
23. Cluster - Proantipro
24. Alec Empire - La Guerre d'Opium
25. Jozef van Wissem & SQURL - Sola Gratia (part 2)
26. Conrad Schnitzler, Ricardo Villalobos, Max Loderbauer - Zug (Cassette Concert by Gen Ken Montgomery)
27. Igor Wakhevitch - Aurore
28. Hans Zimmer - Brothers - Leaving (voiceover)

Favoriete Albums 2015 (met traditionele mix)

2015 na Chr. Zoals iedereen die een beetje deze site heeft gevolgd weet, was een groot deel van dit jaar gekoloniseerd door Aphex Twin en zijn rijkgevulde archief. De eerste zes maanden heb ik bijna naar niets anders geluisterd. Het vormt zonder twijfel de belangrijkste muzikale bijdrage van 2015, waarvan de consequenties nog niet helemaal duidelijk zijn, al hoop ik natuurlijk op een nieuwe golf door hem geïnspireerde electronica. Later in de zomer hoorde ik in Jaffna (Sri Lanka) muziek in zijn meest pure vorm, een ervaring van onschatbare waarde. Op filmgebied was er veel moois te zien en te horen met een aantal innovatieve soundtracks, waaronder de film die met je ogen dicht bijna net zo krachtig is: Knight of Cups. Ondanks de late start van ondergetekende was het moeilijker dan voorgaande jaren om tien albums te vinden. Dit keer omdat er meer dan genoeg keuze was! Daarbij torende een plaat ver boven de rest uit, die noem ik als eerste, de rest kent zoals gebruikelijk geen volgorde.  

Joanna Newsom – Divers
Toen ik haar zag en hoorde (als geweldige verteller) in Inherent Vice besefte ik opeens dat Joanna Newsom een beetje uit het gehoor was geraakt. Zo was haar laatste driedubbelalbum Have One On Me (2010) compleet langs me heen gegaan. Vreemd hoe dat kan gebeuren in tijden van totale informatie. De juichende kritieken van Divers waren dit keer echter lastig aan te ontsnappen. Terecht, maar een van de dingen die ik moeilijk vind wanneer je probeert over haar muziek te schrijven, is om niet te grijpen naar kant-en-klare superlatieven. Nadat ik haar zag optreden in Utrecht is in ieder geval duidelijk dat er op het moment geen artiest is zoals zij, die virtuositeit koppelt aan fantasie en emotionele diepte (‘Waltz of the 101st Lightborne’ is verreweg het droevigste liefdesliedje dat ik in jaren heb gehoord.) Ze heeft, zoals men wel eens zegt, een oude ziel waardoor je soms vermoedt dat ze toegang heeft tot lang vervlogen herinneringen. Divers laat horen dat Newsom precies doet waar ze zin in heeft. Ze heeft geen haast waardoor opener ‘Anecdotes’ een bizar mooie opbouw kent en haar “we sing to the garden/we sing to the stars” woorden perfect uitkomen. ‘Sapokanikan’ had zoiets als een hit kunnen worden als ze het nummer in de couplet-refrein mal had geduwd, maar niet getreurd zo is het een nieuw volkslied voor dichters, kunstenaars en filosofen. Wat ik tijdens het concert hoorde was een visioen van een Ander Amerika: introvert, literair en magisch. Dat stemde mij, tegen beter weten in, hoopvol.  

Cio D’Or – All in All
Techno zoals techno hoort te klinken. Dat wil zeggen avontuurlijk, mysterieus en elegant. Op haar tweede album werkt Cio Dorbrandt verder aan haar subtiele model voor dansmuziek. ‘Tomorrow was Yesterday’ heeft een exemplarische opbouw, met een zenuwachtig ritme en herhalend motief van strijkinstrumenten dat zichzelf plotseling bevrijdt en opbloeit. Op ouderwetse LP-lengte weet Cio de Blade Runner blues uit haar machines te destilleren. Ooit verwachtte men dat we in 2015 naar deze muziek zouden luisteren. “Future confirmed”, zoals mijn dochter zou stellen.  

Tove Styrke – Kiddo
Net als haar oudere buur Annie, zou Tove Styrke veel populairder moeten zijn dan ze in werkelijkheid is. Kiddo is niet-cynische pop en blijkbaar vertrouwt de massa buiten Zweden dat niet (geen idee waarom, misschien zijn de algoritmes haar niet gunstig gezind.) Ik hoor alleen maar uitmuntende popmuziek, inventief en melodieus. Kiddo staat vol hits die geen hit waren, inclusief de prijsnummers van de Borderline E.P. Met haar videogamegeluiden, 303 en reggaebassen klinkt Styrke soms als een The Knife jr. Beste blijft nog steeds ‘Even If I’m Loud It Doesn’t Mean I’m Talking to You’ met die exemplarische herhaling en afwezigheid van refrein.  

Geoff Barrow & Ben Salisbury - ex_machina
Ik heb zo vaak geklaagd over fantasieloze neoklassieke soundtracks dus dit voelde als een bevrijding. Alex Garlands ex_machina is een intrigerende film over een onderwerp dat er werkelijk toe doet en de hypnotische muziek helpt je om compleet in het verhaal te worden gezogen. Na afloop was ik toch verrast dat Geoff Barrow (ondanks zijn filmische producties voor Portishead) hier samen met, de voor mij onbekende, Ben Salisbury verantwoordelijk voor was. Geen beat te bekennen in deze geluidswereld vol gruis en pulsen. Laten we hopen dat hiermee eindelijk een nieuwe standaard is gezet voor (sciencefiction)films.  

Joris Voorn - Fabric 83
Ik heb hier al eerder over geschreven. Een van de weinige DJ’s waarvan ik nog een mix op cd aanschaf in tijden van podcasts en Mixcloud. De perfecte muziek tijdens nachtelijke autoritten.  

Vilod – Safe in Harbour
Daar is hij weer! Goeie ouwe Ricardo Villalobos dit keer met zijn kompaan Max Loderbauer waarmee hij sinds het magistrale Re: ECM een aantal remixes maakte die blijkbaar zo goed bevielen dat ze een album met eigen materiaal produceerden. De hogeschooltechno op Safe in Harbour is alles behalve veilig. Dit is zeer verraderlijke muziek die als je ook maar even niet oplet zo langs je heen gaat. Het klinkt allemaal heel organisch, vol typische Villalobos bubbeltjes en tikjes, maar het is volkomen onduidelijk hoe de heren het in elkaar hebben gezet. Als het een mix van samples en eigen input is, mag het virtuoos heten. Het album heeft een geweldige opbouw en begint heel zorgeloos waarna je langzaam een labyrint in wordt getrokken met het knettergekke ‘Beefdes’ als psychedelisch middelpunt. Een plaat die veel te weinig liefde heeft gekregen (te vreemd voor technoheads? Te machinaal voor jazzliefhebbers?)

Killah Priest – Planet of the Gods  
Heavy Mental (1998), een van de beste hiphopalbums ooit, kom ik nog een keer op terug. Maar Killah Priest is sindsdien van mijn radar verdwenen. Geweldig om er achter te komen dat hij in 2015 nog steeds actief is. Planet of the Gods is weer puur afrofuturisme, een vreemd mengsel van quantummechanica, alternatieve lezingen van het Oud Testament, bijeengeraapte gnosis, chemtrailsparanoia en samples van Carl Sagan (‘The Vast Bottomless Sleep’). Er staan een paar harde bangers op (‘Earth to Walter Reed, Come In Please’) en er is druk inspiratie gezocht in Indiase muziek, wat nog subtiel gebracht wordt ook. Unieke rapper.  

The Orb – Moonbuilding 2703 A.D.
Raar oeuvre heeft The Orb toch. Eigenlijk zijn de eerste twee albums het product van een groep en alles daarna van een heel andere The Orb. Die eerste twee albums zijn zo goed dat ze als de spreekwoordelijke molensteen werken. Bij elk album denk ik “hun beste sinds U.F.Orb”. Wat misschien oneerlijk is. Al die albums kennen wel een geweldig nummer (type ‘Montagne d'Or’ of ‘Toxygene’ ) en Okie Dokie It’s The Orb on Kompakt (2005) is gewoon een vrij compleet album. Maar Moonbuilding 2703 A.D. is nog beter en dus echt hun beste sinds Pomme Fritz (1994) waar ik door de jaren heen een groot liefhebber van ben geworden (sterke solar punk vibes trouwens). Waarom is dat? Vier lange tracks waar oppervlakkig gehoord weinig in gebeurt, maar in realiteit schuift het allemaal subtiel, geholpen door lome housebeats alsof het weer 1990 is en je met Primal Scream lachend op de dansvloer staat. Het is de focus, dat waar coffeeshopbewoner Alex Patterson nog wel eens gebrek aan leek te hebben, die dit alles in goede banen leidt en waardoor precies het juiste gevoel van onpretentieuze pienterheid wordt opgeroepen.

Wolfgang Voigt – Rückverzauberung 10 | National Park
Dit lange, golvende stuk is de logische conclusie van Voigts GAS/Rückverzauberung projecten. Ambient in zijn meest pure vorm, helemaal als je bedenkt dat de muziek was gemaakt voor een geluidsinstallatie in een bos. Zijn meer op de dansvloer gerichte album van dit jaar, Protest |Versammlung 1, is ook zeer de moeite waard.  

Regis – Manbait
Regis heeft twee gezichten. Aan de ene kant staat hij bekend om zijn snoeiharde techno en al is het, net als Surgeon, altijd goed gemaakt, werd dat subgenre in de begin jaren negentig door Jeff Mills tot zijn logische conclusie gebracht. Interessanter is Regis wanneer hij zijn fascinatie met industrial uitwerkt. Op Manbait compileert hij op handige wijze zijn laatste experimenten en remixes in deze “stoere mannen, macho” stijl en dat levert een zeer coherent en sterk album op. Manbait klinkt als een onuitgewerkte zijtak van house die levensvatbaar was toen men in Detroit en Chicago Nitzer Ebb mixte met ‘Acid Thunder’. Spannende, donkere dansmuziek. Je voelt de kale betonnen ruimtes, enkel verlicht door stroboscopen, de spieren en kaken gespannen, compleet in beslag genomen door de machinale erotiek.

Laten we niet vergeten:
Varg - Ursviken
Leviathan – Scar Sighted
The Black Dog – Neither/Neither
Model 500 – Digital Solutions
ASC – Imagine the Future
Panda Bear – Panda Bear Meets the Grim Reaper
Joey Anderson - Invisible Switch

 

2015 | Best of mix (Queen of Wands) by De Toekomst Hervonden on Mixcloud

The Future Regained (The Final Cut - techno mix)

Als bonus een kleine mix om - de hopelijk Final Cut - van De Toekomst Hervonden op muzikaal niveau te vieren. Traktor/Numark Stealth Control/geen edits.

The Future Regained (The Final Cut techno mix) by De_Toekomst_Hervonden on Mixcloud

Acid house mix

Ik ben de laatste dagen bezig met het verkennen van mijn Numark Stealth Control waarmee ik Traktor fijn kan aansturen. Een heerlijke manier om met muziek om te gaan. Dat resulteerde in de volgende mix die is opgedragen aan een vriend die steevast klaagt dat ik net een track toevoeg -vocale acrobatiek, avant-garde gepiep- die hem op de zenuwen werkt (klopt). Deze mix bestaat dus voor een keer alleen maar uit krakers. Is uiteindelijk de stijl die ik het liefst hoor als ik zelf naar een feest ga: veel acid house, beetje vreemde bas-tracks, geen broe-haa vocalen, niet te langzaam, niet te snel.

Für Reinier by De_Toekomst_Hervonden on Mixcloud

Favoriete albums 2014 inclusief mix

2014. Een acceptabel muziekjaar, als je de cyclus van 365 dagen belangrijk vindt om muziek mee te kaderen. Een paar mooie comebacks, gedroomde samenwerkingen en gewoonweg een goede dosis spannende muziek. Over het effect op de komende jaren valt weinig te zeggen, maar men doet zijn best. Mijn tien favoriete platen in willekeurige volgorde, al denk ik dat Ex mijn favoriete plaat van 2014 is.

Plastikman - Ex

Ik heb elders Ex al uitgebreid besproken en kan hier nog maar enkele punten accentueren. Eigenlijk wist ik vanaf het moment dat ik de ‘trailer’ van Ex hoorde dat we hier met Hawtin in topvorm te maken zouden hebben. Ruimte, bliepjes, gevoel. Een even belangrijke comeback als Aphex Twin. Ex klinkt bekend en ontzettend fris. Dat heeft denk ik te maken met de snelheid waarmee Hawtin het heeft gemaakt. Een spontaan idee in plaats van een worsteling. Daarnaast zijn er tegenwoordig in techno gewoon weinig artiesten die dit kunnen: noten weglaten, geduld hebben en dan toch een ongekende emotionele diepte bereiken. Ex is eenvoudig weg te zetten als de definitieve manifestatie van museumtechno (dat ís het ook letterlijk). Veeleer vormt het een eerbetoon aan grootmeester Pete Namlook en een van de meest complete techno-albums tot nu toe. Vul hier je favoriete superlatief in.

Aphex Twin – Syro

Aphex Twin, dude.

GusGus – Mexico

De meest onderschatte popband van de laatste twintig jaar. Braaf blijft het IJslandse collectief geweldig album na geweldig album uitbrengen (met dank aan Kompakt die ze trouw een warm onderkomen verzorgt.) Mexico is weer op en top GusGus: dansbaar, melodieus en melancholisch. De riedel waarmee ‘Another Life’ begint - zo juist, zo spannend en opliftend als de beste ravekraker. Mexico is misschien niet zo consistent als Arabian Horse (‘Sustain’ doet me bijvoorbeeld niet zo veel) of compleet als meesterwerk Attention, maar als het goed is dan is er op het moment geen betere pop te vinden.

Scott Walker + Sunn o))) – Soused

Is bij sommige liefhebbers ten ondergegaan aan te hoge verwachtingen. Jammer voor hen. Een welhaast onvermijdelijke samenwerking: delen van The Drift baanden de weg richting Soused, dat een van de origineelste popalbums ooit mag heten. Beide artiesten vullen elkaar bijna moeiteloos aan en halen het beste in elkaar naar boven. De eerste Sunn-riff die neerdaalt is van een ongekende pracht. Walker heeft weer geweldige teksten geschreven vol intrigerende lagen en verwijzingen. Zijn zang past zoals verwacht prima bij Sunn dat hem ook lijkt uit te nodigen tot een bepaalde beweging voorwaarts –scherp en gericht— waardoor ‘Bull’ een heerlijke intensiteit krijgt en vervolgens uitdooft in van de mooiste lavadrones die Sunn ooit wist te kanaliseren. Een van mijn favoriete albums van beide artiesten.

Caustic Window – Caustic Window

De nerdmessias van techno keerde dit jaar eindelijk terug en werd met open armen ontvangen. Een soort officieuze aanloop vond eerder plaats met het Caustic Window album dat om vage redenen nooit werd uitgebracht. Het verloren gewaande testalbum werd geveild en na aankoop via een crowdfundtraject openbaar gemaakt. Een gift aan de mensheid: vintage Richard D. James muziek uit het glorieuze 1994. Het klinkt onaangetast door herinneringen extreem fris: speelse dansmuziek zoals maar een iemand kan maken. In interviews bleek RDJ verguld door het project en het heeft hem waarschijnlijk een laatste zetje gegeven om nieuw werk uit te brengen. Hopelijk volgt nu meer muziek uit zijn legendarische archief. Er kan nooit genoeg Aphex Twin muziek zijn.

Swans – To Be Kind

Deze dubbelaar van Swans 2.0 is zo opgehemeld en uitgebreid geanalyseerd dat er nog weinig aan valt toe te voegen. Niet alles is even goed. De funk in ‘Oxygen’ kan me gestolen worden en de blues is acceptabel. Nee, Swans moet BEUKEN! BEUKEN! BEUKEN! Dubbele drums in je solar plexus met een laag riffs erover heen gezandstraald. En dat gebeurt hier gelukkig regelmatig. Genadeloos psychedelische en hypnotische beukestein richting het hart van de zon. 

The Soft Pink Truth – Why Do the Heathen Rage?

The Soft Pink Truth heb ik altijd leuker gevonden dan Matmos waar Drew Daniel een helft van vormt. Toch is Why Do the Heathen Rage? een zeer onverwachte stap. Daniel blijkt al jaren een liefhebber van black metal, maar heeft daar als weldenkend mens ook zijn twijfels over. Want hoe is de liefde voor de muziek te verenigen met de meer discutabele kanten van het genre? Tijd om meta te gaan en door electronische covers het genre zowel te vieren als te kritiseren. De provocateurs geprovoceerd. Resultaat is een vuige, innovatieve en ook erg grappige plaat.

Lana Del Rey - Ultraviolence

Graag loop ik hand in hand met Lana na een gezamenlijke snowball heel traag richting de zonsondergang in de Pacifische Oceaan. Er zijn op het moment twee ekte-ekte popsterren, Taylor Swift en Lana del Rey. Swift kan ik respect voor opbrengen maar is meer iets voor mijn dochters, Lana is in Ellisaanse termen, post-Empire, met haar realistische lichaam en nihilistische teksten. Ultraviolence is een veel completer album dan haar debuut, dat een connectie zoekt en vindt met Mazzy Star. Het resultaat is een soort valiumversie van Appetite for Destruction. 

ø – Konstellaatio

Een van de platen die ik het meest heb geluisterd dit jaar. Mika Vainio (van Panasonic) is een veelzijdige technoartiest die zijn pseudoniem ø meestal gebruikte voor de betere minimal techno. Op Konstellaatio kiest hij voor een verstilde reis door de kosmos (de titel betekent sterrenbeeld in het Fins). Resultaat is de beste ambientplaat die ik in jaren heb gehoord, een soort onontgonnen vertakking van het WARP geluid van 1992-1994 met een vleugje Porter Ricks. Koud maar menselijk. Soulmuziek voor kosmonauten.

Ariel Pink – Pom Pom

Met gemak zijn beste album sinds The Doldrums. Een ijzersterke verzameling geflipte lo-fi yachtliedjes met het gebruikelijke Ariel Pink gevoel voor humor (waar niet iedereen helemaal gevoelig voor is, zelf lig ik helemaal in een deuk van schedelkleverachtige meligheid als dat "poompadora" op 'Exile on Frog Street'). Een soort god-als-10 jarige die overal zijn neus voor op haalt, classic rock als een soort muziekdoos in zijn hand bestudeert en het wel grappig vindt om even mee te spelen. En op een ander niveau is Pom Pom een van twee grootse L.A.-albums van 2014.

 

2014 Mix by De_Toekomst_Hervonden on Mixcloud

Amsterdam 1991 mix

Amsterdam 1991 by De_Toekomst_Hervonden on Mixcloud

Ik heb een tijd getwijfeld over een nieuwe “historische” mix. Waarom niet een tijd en plaats nemen waar ik zelf bij ben geweest? Parallel hieraan sleutelde ik aan een bijdrage voor Perfects.nl die ik voorrang heb gegeven omdat het een breder beeld geeft van popmuziek in 1991 (middenin zul je een reeks tracks vinden die met deze mix wordt uitgebreid.)

In zekere zin is dit een retorische mix omdat er een aantal zaken mee kunnen worden aangekaart. De toekomst verkennen is een ding, maar in hoeverre is dat mogelijk als de historische basis vervalst is. Amsterdam 1991 gaat om een verschuiving in house. En dat was gewoon house, de deling house – techno werd een aantal jaren later opeens gepropageerd, maar bestond toen nog niet. Techno was hoogstens een manier om een lokale variant van house uit Detroit mee aan te duiden. De verschuiving was geenszins typisch Amsterdams, maar de verharding van het geluid die vaak Rotterdams wordt genoemd, was ook in Amsterdam ingezet (of in Utrecht waar Underground Resistance destijds een legendarisch optreden gaf). Bovendien was het een verschuiving die internationaal op verschillende plaatsen werd ingezet. Quazar’s Seven Stars album uit datzelfde jaar begint met een DJ die Amsterdam tot “house capital of the world” uitroept, wat charmant is, maar als een stad aanspraak kon maken op die titel in 1991 was het Gent, thuisbasis van het R&S label (met o.a. Beltram, CJ Bolland, Human Resource).

Terug naar Amsterdam. In kraakpanden, Mazzo, Paradiso en vooral Subtopia (geleid door Jeroen Flamman en Jeff Porter/Abraxas) kon je wekelijks muziek horen veranderen. In de zomer van 1991 werd je als danser getuige van de mutatie van het Mentasm-geluid dat door Joey Beltram was geïntroduceerd, een metalig, zuigend geluid dat door talloze producers werd vervormd tot bizarre spiralen van plezier. En nu dat woord is gevallen, house was een onovertroffen plezier: feesten ademden een sfeer uit die mij altijd deed denken aan een speeltuin, een mengsel van fysieke spanning en ongegeneerde lol. Zonder zelfbewustzijn over verleden of toekomst, in het moment.

Dat moment is lang geleden verdwenen. De terugkeer van alcohol, de verkeerde commercie, gewenning en de versplintering in genres, doorbraken die collectieve toewijding aan het moment. De smartphone heeft, veel later, definitief een weg terug afgesloten. Er is altijd een realistische zijde van mij geweest die dat heeft geaccepteerd, popmuziek is op zijn sterkst in explosies van nieuwe vormen en dat eens in je leven meemaken is waarlijk leven. ‘The Realm’ van C’hantal wist het eloquent te verwoorden: an act of sensation with no limits or boundaries. En soms heb je gewoonweg geluk, heb je precies de juiste leeftijd in een vreemde periode. John Higgs in dat KLF boek verwoordt het zeer helder:

We can date the end of that era, what Hobsbawm called the ‘Age of Extremes’, to the end of the Cold War in 1991, and we can date the start of the information era to the first popular web browser in 1994. What, then, should we make of those years in between? They are boundary years, comparable to what anthropologists call a liminal state. They were a period when the old rules were gone, but before the new order was formed. They were a period, in other words, when normal certainties did not apply, when anything was possible and the strange was commonplace.

Let the bass kick.

De Afwezigheid van Licht (inclusief mix)

Hier de Nederlandse versie van The Absence of Light, het korte verhaal dat ik 18 januari voor Sonic Acts heb geschreven en voorgedragen. Inclusief bonusmix/soundtrack (zie onder het verhaal).

De Afwezigheid van Licht

In een baan om Europa, wachtend op het volgende konvooi, dwaalden zijn gedachten af naar zijn jeugdheld Alexander de Grote. Zelden nog de Alexander van de legendarische veldslagen, maar steeds vaker de beweging van zijn leger, een rondtrekkende stad waaruit verschillende talen en geuren opstegen. Zijn gedachten bleven niet lang dralen bij de voorhoede, de ruiters met hun trotse uitrustingen en nooit meer vergeten namen. Hij bewoog naar de donkere buurten van de stad, de achterkant van deze legermacht waar nauwelijks orde heerste. De laatste voetstappen waar een spoor uit ontsprong van etensresten, uitwerpselen, uitgetrapte vuren en de lijken van dobbelaars die te lang door de godin Tyche in de steek waren gelaten. Waarna de gieren eindelijk neerdaalden.

Nog een paar uur en het konvooi zou Jupiter geruisloos passeren, vier planeten verwijderd van de tussenstop die hun ver het universum in zou lanceren. Hier aan de rand van het zonnestelsel was het wetenschappers gelukt om een opening te creëren waarmee de kolonisten naar nieuwe werelden werden getransporteerd. De route van de Aarde tot de opening was de langste snelweg uit de geschiedenis van de mensheid. Zodra een konvooi was gepasseerd kwamen hij en zijn collega’s in beweging om de weg schoon te vegen. Asteroïden werden vernietigd, het schroot van het ruimtetijdperk gevangen, het lichaam van een ongelukkige geborgen. Een object zo groot als zijn vuist dat doelloos en met genoeg snelheid bewoog kon een dodelijk projectiel vormen en een willekeurig ruimteschip genadeloos perforeren.

Dan werd het werk interessant. Het bergen van schepen was, in de bars op de manen van Jupiter waar zijn collega’s graag de tijd doodden, een favoriet gespreksonderwerp. Omgeven door een walm van opium werden legendes vergeleken van verongelukte privéschepen bewoond door miljardairs die als farao’s omgeven met schatten, waren gebalsemd door de lege kou van de ruimte. Hun dagelijkse werk werd goed betaald en een gunstige berging betekende gegarandeerd een vervroegd pensioen. Verzekeringsmaatschappijen keerden royale sommen uit voor het veiligstellen van complete wrakken, maar de werkelijke jackpot vormden de vondst van kunstwerken. Met de opkomst van het intergalactische kolonialisme was vanzelfsprekend een nieuwe smokkelroute in het leven geroepen. Volgens een haastig opgestelde V.N. resolutie was het verboden om kunstwerken als cultureel erfgoed de Aarde te laten verlaten totdat de levensomstandigheden ondragelijk werden. Menig verloren gewaand schilderij, verdwenen door de kunstroven van de voorgaande eeuwen, was tijdens de eerste golf ongelukken teruggevonden. In dronken buien keerde steevast verhalen terug over geperforeerde Picasso’s en onkundig verpakte meesterwerken die door straling waren geruïneerd.

Het bleef een fascinerend gezicht. Op afstand viel de ware grootte van een moederschip lastig in te schatten. Een geruisloze stad die in beweging was geduwd door de grootste energieverplaatsing die de mensheid ooit had teweeggebracht. De stuwmotoren, na de lancering gedoofd, gevolgd door een colonne gevormd door veelzijdige kleinere schepen bevolkt door de rijken, de smokkelaars of voortvluchtigen. En daar achteraan, onzichtbaar nu nog, het spoor van afval. De eerste opruimers kwamen loom in beweging.

Als jongeman had hij de pijn van Alexander gevoeld toen deze werd geconfronteerd met een leger dat weigerde nog verder te gaan, genoeg had van het onbekende. Jaren in de ruimte hadden gezorgd voor een groeiende sympathie met de troepen die naar huis verlangden. Voor hem niet meer dan een beeld van een invallend avondlucht, de heldere winterhemel die zich opent met aan de horizon donkerblauwe wolken die een gebergte suggereren. Luchten en winters die waarschijnlijk niet meer bestonden. Vreemd hoe je je van te voren niet kon voorstellen dat je juist het gevoel van koude lucht tegen je gezicht zou missen. Nooit vertelde men of de teruggekeerde Macedoniërs, zonder hun koning, werkelijk blij waren geweest om hun vaderland terug te zien. Hoeveel van hen hadden rust gevonden? Wie naar de nieuwe werelden vertrok keerde zelden terug. De geestdodende terugreis door het zonnestelsel vormde een blokkade die alleen ziekelijke nostalgici er niet van weerhield om terug te keren. Uit de sporadische boodschappen die uit de koloniën werden ontvangen sprak een welhaast universele opluchting over de bevrijding van de drukkende effecten van overbevolking. Een leven zonder vervuiling, continue conflicten en zonder overdaad aan regels en wetten. De mens was herboren.

*

De man met onmiskenbaar Chinese gelaatstrekken sprak in onvervalst nieuw-Amsterdams:

“Ik kan dit niet overnemen.”

Voorzichtig liet hij de handschoen over de stenen gaan waar groene aders doorheen liepen. Twee jaar geleden had hij ze uit een asteroïde gehakt die traag over de route draaide.

“Het materiaal is…onbekend, dus onbetaalbaar. Zeker voor mij.”

Met een beweging scheidde hij de stenen van de andere vondsten.

“De rest,” een glinstering in de helblauwe ogen, “genoeg voor een leven op een nieuwe planeet. Een zeer mooi leven.”

Een nieuwe planeet. Waarom zou hij? Hij stapte de permanente regen in, de mensen tegemoet, een drukkende menigte waar hij sinds zijn terugkeer niet aan kon wennen. Het maximumverblijf van vijf jaar in de ruimte had zijn levensverwachting genoeg verkort.  Intensieve therapie zou de schade enigszins kunnen repareren maar nooit genoeg om op korte termijn het zonnestelsel te doorkruisen. Maar de grootste barrière was psychisch, hij sliep sinds zijn terugkeer slecht, de duisternis van de slaap een echo van de leegte van de ruimte.

Lange tijd liep hij rond met een zonnebril, even noodzakelijk als het trainingsprogramma om zijn spieren weer op niveau te krijgen. Tijdens de voorbereiding op het leven in de ruimte leert men dat er zelden over de Aarde wordt gedroomd. Hij kon zich geen enkele droom herinneren. De jaren waren voorbij gegaan in korte cycli van waken en slapen zonder noemenswaardig droomwerk.

De overplaatsing was binnen een paar weken goedgekeurd. Eenmaal aan de rand van de woestijn aangekomen vond de gevreesde verblinding niet plaats toen hij voorzichtig de bril afdeed. De zon detoneerde een explosie waardoor een reservoir droomstof zijn wezen overstroomde, de neuronen in zijn hoofd leken te zingen terwijl miljarden connecties in een moment de woorden ergens ver weg verpulverd achterlieten. Eenmaal bij bewustzijn gekomen zag hij dat de spiegelwoestijn wel degelijk echt was. Vanaf de Nijl tot in het zicht van de Atlantische Oceaan lag hier rij na rij van zonnepanelen die tezamen de enige echte menselijke structuur vormden die vanuit de ruimte met het blote oog was te ontwaren, zelfs de wolk van troep kon dit litteken van licht nooit bedekken. Hier waren de opruimers die niet wegtrokken of in de doolhof van hun pensioen verloren raakten het meest gewild. Ze waren eenvoudig te herkennen, bij routineklussen, kleine objecten die een paneel hadden doorboord, bleven ze in de jeeps achter, zwijgend in strijd met de pulserende zon, nauwelijks door de zonnebrilglazen te weerhouden. Hun kennis geactiveerd bij het grotere werk, de recyclebare brokstukken, onbekende voorwerpen, mogelijk antieke restanten van roemruchte satellieten.

“Het is maar iets van vijftig kilometer rijden, Ragab. Denk je dat wie die route kunnen nemen?”

Zijn Egyptische collega achter het stuur keek hem onderzoekend aan.

“Siwa hè? Lijkt me op zich goed. Ongetwijfeld komen we genoeg klussen tegen met de activiteit van de laatste dagen. Maar laat ik dit vertellen. Als kleine jongen, ik denk dat ik zeven, acht jaar oud was, wandelde ik vaak met mijn opa langs de necropolis bij ons dorp. Het meeste was allang weggeslagen door de wind. Behalve een redelijk gaaf gebleven complex hoog tegen een heuvel gebouwd. In de steile heuvelrand bevond zich een opening. En elke keer wanneer we er langs liepen zeurde ik tegen mijn opa dat ik er in wilde. Ik fantaseerde over trappen en een geheim gangenstelsel dat ons uiteindelijk toegang zou geven tot het complex. Een vergeten schatkamer misschien? Een pad dat niemand in duizenden jaren had durven verkennen. Op een dag was mijn opa blijkbaar mijn gezeur zat en stonden we voor de opening. Ik keek voorzichtig naar binnen en zag aan de onderkant van de trap een grote hoop plastic en rottende vuilnis. Een belangrijk moment, weet je? Het moment dat de hamer van de realiteit neerdaalt. Koud. Hard.”

Op de heuvel hadden ze zicht op de ruïnes, omringd door de oase en daarachter de rijen panelen die langzaam afkoelend zonder enige interesse het wazige sterrenlicht opnamen. Ze liepen door de restanten van deuren die volgens archeologen naar het orakel hadden geleid.

“Zie je, het vuur uit de hemel is een fenomeen uit een ver verleden.”

Op hetzelfde moment lachte hij, zich de ironie van de woorden realiserend.

“De mens was nooit zo belangrijk. Maar wie weet, we leven nog.”

 Later in zijn slaapzak gingen zijn handen over de geaderde ruimtestenen. Wat had hij verwacht, dat als in een van de computergames uit zijn jeugd een missie zou worden volbracht wanneer hij ze op de juiste plek plaatste? Ze plotseling in tongen zouden spreken? Een oude taal herboren? ’s Ochtends reden ze zwijgend richting de laatste inslagen. Op zoek naar nieuwe beloftes.  

Amsterdam, december 2013 - januari 2014 

The Absence of Light by De_Toekomst_Hervonden on Mixcloud

Niet te missen

Omdat hij zo wonderbaarlijk goed en mysterieus is, hier nog een keer onder de aandacht gebracht: de Resident Advisor mix van Acid Arab. Na twee minuten wist ik al dat er iets aan de hand was. Maar wat? Ouderwets oriëntalisme? Zeker, dat blijft gewoon geldig, maar wordt ook veel te weinig ingezet (denk Secret Chiefs, , J Majiks 'Arabian Nights', The Black Dog en nog een aantal technoproducers mid-jaren '90). Enige kanttekening is dat deze sfeermix waarschijnlijk een uitzondering is en hun normale geluid meer dansvloergericht is (zie hun fijne Beats In Space mix.) Niet erg, maar in deze 40 minuten kun je verdwalen.

2013: De Jaarlijst (incl. mix)

Vooruit, braaf tot bijna de laatste week gewacht, zodat ik kan stellen: dit waren echt mijn tien favoriete albums van 2013. Duiding? Groene sprieten die uit het permafrost verschijnen? Of wel, de toekomst hervonden? Ik ben er nog niet helemaal uit. Een kanttekening die je kunt plaatsen is dat het hoofdzakelijk veteranen waren die de kar trokken. De vormen zijn bekend en kunnen nog lange tijd worden uitgewerkt met als resultaat uitstekende muziek, zoals:

Holden – The Inheritors
Puur muzikaal de avontuurlijkste plaat van 2013. Dat wat we heel erg nodig hadden. Onvoorspelbaarheid en mystiek in techno, het kan nog. The Inheritors zou veel muzikanten die in en rond de dansmuziek opereren aan het denken moeten zetten en daarmee een breuk forceren. Maar ik vermoed dat het een uniek artefact zal blijven. Dat heeft ook zijn kracht.

Daft Punk – Random Access Memories
De laatste Grote Plaat ooit? Hoogstwaarschijnlijk. De moeite, het budget, hét liedje en het zelfbewustzijn (naast historisch bewustzijn) die nodig waren om het voor elkaar te krijgen maken het welhaast niet te herhalen. “The dream was so big.” Maar dat je het dan toch voor elkaar krijgt, door over alle interwebz ironie/ongein/onkunde heen te walsen en voor een korte periode het collectieve popmoment weet te vangen, weinigen lijken door te hebben wat Daft Punk echt voor elkaar heeft gekregen. Steeds vaker als ik aan Daft Punk denk zie ik ze als twee farao’s, oppermachtige heersers van een dodencultus.

The Knife – Shake The Habitual
Een Metal Box voor de 21ste eeuw, daar sta ik nog steeds achter. Een kille muziek gedreven door theorie en politiek. Radicaal feminisme ben ik ambivalent over, het heeft de neiging humorloos te zijn (en interviews met The Knife beginnen de laatste tijd wel heel streng ideologisch te worden). Aan de andere kant heb ik respect voor de andere manier van denken, het idee dat het neoliberale project (gekoppeld aan de visie dat de blanke manaap de maat der dingen is) geen logisch eindpunt is. Een album hier op baseren kan slecht uitpakken maar de provocatie is knap op diverse niveaus uitgewerkt. Bovendien, wees blij dat er nog popmuziek bestaat die weigert braaf de regels te volgen.

Boards of Canada – Tomorrow’s Harvest
Waarschijnlijk de plaat die het meest als 2013 klinkt. Pessimisme in het heden en ambivalente gevoelens over de nabije toekomst. Boards of Canada hoeft het niet uit te spellen. Politiek zonder retoriek, elektronische muziek met ongekende visuele kracht.

My Bloody Valentine – mbv
In januari verschenen dus bijna vergeten. Niet hier. De opvolger van Loveless is een echte LP, met twee kanten, een die verder gaat waar we in 1991 waren gebleven, een die voorzichtig uittekent hoe verder. Kant A is subliem, een onderdompeling in alles wat My Bloody Valentine zo uniek maakt. Kant B is…intrigerend, maar ergens ook liefdeloos, alsof het een aankondiging is van dingen die nog moeten komen.

Autechre – Exai 
Die twee geniale gasten met hun tigste album, maak er een dubbelaar van. Ik kan er nog jaren mee leven voordat het al zijn geheimen zal prijsgeven. De tragiek van Autechre, altijd innovatief, altijd eigenzinnig en vrijwel iedereen doet er blasé over.

Moritz von Oswald & Nils Petter Molvaer - 1/1
Ik vermoed dat deze plaat wordt vergeten. Doe het niet want Moritz Von Oswald laat in deze samenwerking zien dat er zoiets is als echte jazztechno. Diep en open. Misschien de meest conventioneel mooie plaat van 2013.

Primal Scream – More Light
Hun beste sinds XTRMNTR (toch ook alweer 13 jaar geleden). Scherp en avontuurlijk, je hoort dat Gillespie en kornuiten dachten “we hebben niets meer te verliezen/bewijzen, dus we doen waar we zin in hebben.” Resulteert in een fijne plaat die op onvoorspelbare wijze alle kanten opspringt.

Daniel Avery – Drone Logic
Beste pure dansalbum. Daniel Avery timmert al een tijd aan de dansvloer als een avontuurlijke DJ die precies de balans tussen experiment en dansbaarheid weet te vinden. Drone Logic weet die balans mooi uit te werken.

De Jeugd van Tegenwoordig – Ja, Natúúrlijk!
Niet zo goed als De Machine, wat waarschijnlijk hun meesterwerk zal blijven. Maar niet getreurd, dit blijft op en top Jeugd. De tekstvondsten zijn weer vaak pure poëzie en muzikaal blijft de Neger Des Heils ook niet stilzitten (ik ben er van overtuigd dat hij naar Stefan Goldmann heeft geluisterd met ‘De Formule’ als resultaat). Betere muziek wordt in Nederland niet gemaakt (daarbuiten meestal ook niet trouwens).

Een mooi excuus voor een mix!

2013 - de mix by De_Toekomst_Hervonden on Mixcloud

Ambient 003: Brain Damage

Ambient 003: Brain Damage by De_Toekomst_Hervonden on Mixcloud

Rimini 1985 Mix

Rimini 1985 mix by De_Toekomst_Hervonden on Mixcloud

Ah, Italo. Die vreemde, regionale uitwerking van de ontdekkingen van Kraftwerk en Moroder. Zowel in chronologie als stijl een missing link van disco en house, maar ook met een heel eigen maximalistisch karakter. Een van de dingen die mij opvielen bij het maken van de mix is hoe DJ-vriendelijk house is, functioneel opgebouwd met kale intro's en outro's. Een Italo-track is wat dat betreft lastiger te mixen maar heeft meer "openingen" in de loop van het nummer, onverwachte breuken, of onverwachte percussie-trajecten, zoals het einde van 'Love Theme From Flexxy Ball' die zonde zijn om niet compleet te laten horen. Eigenlijk ken ik in house alleen Tiefschwarz die in hun Misch Masch periode eenzelfde nerveuze onvoorspelbaarheid gebruikten.

De term missing link doet de muziek echter te kort, omdat het gewoon de popmuziek van die tijd was, moderne dansbare pop die hitlijsten haalde. Er is op een gegeven moment een soort geschiedsvervalsing in gang gezet tijdens Italo-revivals waarbij de versies met vocalen werden minder aandacht kregen dat de traditionele instrumentale b-kanten. Jammer, want dat mis je zulke poptastische momenten als het verslavende refrein van Capricorns 'I Need Love'. Bovendien gebeuren de mooiste dingen vaak op het moment dat pop en technologie botsen. De monumentale scratch-mix van 'Happy Station' is pure avant-pop, vele malen radicaler dan pak hem beet Cabaret Voltaire. Vreemd genoeg ook zonder echte navolging, een unieke constructie (zie ook 'I Feel Love', 'Cloudbusting' en 'O Superman'.)

Ambient 002 mix

Ambient 002 by De_Toekomst_Hervonden on Mixcloud

Koude machine muziek. Voor bij het lezen van The Left Hand of Darkness. Een alternatieve soundtrack van The Thing. Het sublieme in het landschap van ijs.

Paris 1984 mix

Paris 1984 by De_Toekomst_Hervonden on Mixcloud

Sinds het idee in mij opkwam heeft het me niet losgelaten: de denkbeeldig soundtrack van de Parijse discotheek in 1984. Na kort onderzoek is dit het resultaat, dansmuziek rond 1984, pre-house, van vooral Franse makelij met een enkel uitstapje richting Montréal (Lime, Denise Simmins) en aangezien we toch in 1984 waren met toevoeging van een van beste popnummers ooit, 'Self Control' van Raf. Plukbassen, synths, LinnDrums en... goede liedjes. Kenzo en entourage in een hoek strak aan de coke, de rook van Gitanes vermengd met Paris by Yves Saint Laurent en later wellicht een joyride over de boulevards. Waarschijnlijk een totale fictie, dat wat retro eigenlijk zou moeten zijn, want het dichtst dat ik bij een Parijse disco ben geweest is de (sublieme) clubscène in Polanski's Frantic.