De cyberpunk-chique van ACRONYM

William Gibson noemde The Cut zijn favoriete korte SF-film van de eeuw. Dat weet ik nog niet, maar het is zeker een vermakelijk futuristisch scenario, met zowaar iets van humor. Het cleane en interessante leven tijdens De Tweede Informatie-oorlog. Als reclame/presentatie is het natuurlijk compleet next-level. Ken-Tonio Yamamoto maakte de film in opdracht van het kledingmerk ACRONYM, specialisten in strenge cyberpunk-chique. Helaas zeer prijzig, al droom ik soms van de J1A-GT (3L Gore-Tex Pro Interops jas, regendicht en genoeg zakken) = ongeveer 1000 verkochte examplaren van Kritische massa.

Instant Solar Punk icoon

Onvermijdelijk eigenlijk.

De trench coat met zonnepanelen van Junya Wantanabe, toch de ontwerper waar ik altijd van vermoedde dat hij een belangrijke rol ging spelen in Solar Punk. Zou zo uit een animé kunnen komen waar de zon nooit schijnt en is waarschijnlijk onbetaalbaar. Je smartphone er mee opladen is eigenlijk ook best wel teleurstellend onambitieus. Maar als object krijgt het een toekomst hervonden-stempel van goedkeuring.

Hier komen de jaren negentig (in de mannenmode)

Na Versace's 90s retrofuturisme maakt Patrik Ervell het officieel: de jaren negentig esthetiek is rijp om geplunderd te worden. Wat moet je daar van vinden? In eerste instantie is het lichtelijk teleurstellend, want weer een terugblik. Aan de andere kant is het onvermijdelijk en moet het hele proces gewoon worden uitgezeten, met de hoop dat men er iets van leert en (ik zeg dit tegen beter weten in) in een slingerbeweging een echt futurisme wordt gelanceerd. En Ervell doet in ieder geval zijn best met de creatie van een denkbeeldig softwarebedrijf Idegen. Dat heeft toch wel een Cronenbergachtige charme. En ja, de digitale horizon keert dan ook meteen terug...

Ondertussen in de modewereld

“The Versace man is a pioneer, his ambition is as big as the universe,” said Donatella Versace of her Fall 2016 menswear show in Milan. “This is a collection for men who are totally real, totally bold, and totally connected with the future.”

Ambitieuze woorden. En ambitie is goed. Over de herfstcollectie 2016 zelf heb ik ambivalente gevoelens. Want ja, hij voelt futuristisch maar tegelijkertijd ook bekend. Het is alsof je het moment ontwaart waarop de retromania loop werd ingezet. Want de collectie ziet eruit als een verzameling looks uit de jaren negentig: een deel Helmut Lang, een deel Miu Miu, een flinke dosis rave en de zakelijke kleding lijkt gemaakt voor de hackers uit William Gibson romans. Het gevaar is natuurlijk dat deze ideeën in de retromolen worden geworpen om de komende jaren genadeloos te worden gerecycled. Want de cultuur, de voedingsbodem van de esthetiek, is allang niet meer.

Welke kleding is dan wel het product van de huidige voedingsbodem? Ik denk een soort mix van Junya Watanabe's excentrieke tuinman (voor de positieve ingestelde ecoloog), ACRONYM's surviver (de digitale paranoïcus) en elke merk dat zich concentreert op bescherming tegen overdadige regenval, wind en felle zon (denk Arc'teryx.) Wellicht ook de outfit die Y-3 ontwierp voor Virgin Galactic.

André Courrèges: visionair (1923 - 2016)

André Courrèges is 7 januari op 92-jarige leeftijd overleden. Courrèges was zonder twijfel de grootste futurist die de modewereld heeft gekend. Even beslissend als Ornette Coleman, Gilles Deleuze en J.G. Ballard in hun disciplines waren. In de jaren zestig vormde hij met Paco Rabanne en Pierre Cardin de avant-garde van de mode die exact aanvoelde dat technologie de maatschappij radicaal aan het veranderen was en dat deze ontwikkelingen grote gevolgen hadden voor de vrouw. De vrouw stond nu op gelijke voet met de man (het logo van zijn merk was dan ook gevormd uit zijn voorletter en die van zijn vrouw Coqueline) en kon zich vrijelijk bewegen. De minirok was het kledingstuk dat dit idee belichaamde.

Courrèges was van huis uit ingenieur en had een grote interesse in architectuur wat je op het hoogtepunt van zijn faam terugziet in de presentaties, wonderbaarlijke sciencefictionscenario’s gesitueerd in hypermoderne interieurs of in de omgeving van de nieuwste gebouwen van Parijs. Zijn ontwerpen waren vernieuwd wat betreft silhouet en kleurgebruik (harde kleuren, veel wit) maar wat mij altijd heeft ontroerd aan zijn werk is de humor. Er is een foto uit de bovenstaande serie van drie modellen die in vol ornaat, zonebrillen en kleurige outfit, lachend een trap oplopen alsof ze een vrolijke toekomst tegemoet treden die op onweerstaanbare wijze de collectieve hoop van dat moment vangt. De meest positieve toekomst binnen handbereik.

Zijn directe invloed op de mode was echter van korte duur. Het optimisme zou na 1970 snel uitdoven en Yves Saint Laurent begreep de haute-bourgeoisie van Parijs beter, die opgelucht was dat ze zich niet voor altijd in ruimtevaartmode hoefde te kleden. Toch is de invloed van Courrèges beslissend geweest, nog steeds vormt hij een ijkpunt voor futurisme in mode. Het vriendelijke futurisme dat je terugzag in Helmut Lang collecties van de jaren negentig, Martin Margiela’s geleefde toekomst, Raf Simons op de momenten dat hij zwart inruilt voor wit, is allemaal te herleiden tot Courrèges. Zonder hem is de wereld weer wat saaier en gewoonweg minder vrolijk geworden.

Een uitstekende introductie van solarpunk

For a great many reasons (not least of which is the aging population), I don’t think we can count on mass movements taking to the streets to fix our problems. Instead we can build our solarpunk society in the places and moments that the state neglects — particularly in response to the climate disasters and black swan shocks that will punctuate the coming century. If we do this right, Solarpunk could be the philosophy of those who fill in the gaps, the aesthetic of the assemblies that coalesce where government fails to show up.

'On the Political Dimensions of Solarpunk' van Andrew Dana Hudson is het beste essay over solarpunk dat ik tot nu toe heb gelezen. Uitgebreid, subtiel en met de juiste toon, ergens tussen hoop en realisme in. Het is denk ik ook de bron van de 'move quietly and plant things' slogan. Het is in ieder geval een essentiële tekst voor iedereen die geïnteresseerd is een praktisch futurisme dat zich bewust is van zowel esthetische als socio-economische dimensies.

Dat het solarpunk idee, op een haast instinctieve manier, zo goed voelt heeft mij een tijd verbaast. Maar na lezing van 'On the Political Dimensions of Solarpunk', met zijn gebruik van onder andere Sterlings "old people in big cities afraid of the sky" en Gibsons 'Jackpot', ben ik De Toekomst Hervonden gaan zien als een soort voorbereiding van solarpunk, het noodzakelijke sloopwerk van ruïnes. Aangezien de term toen ik het boek schreef nog niet bestond, vind je het er niet terug. Anders had ik het zonder twijfel in de conclusie gebruikt. Hoe dan ook, tijd om explicieter te worden over solarpunk in een groter werk (twijfel alleen of het fictie of non-fictie zal zijn.) Ondertussen laat ik in recente teksten hints achter: de DordtYart lezing, de laatste zin in 'Een klein futurisme' vanzelfsprekend, maar ook het einde van het Countrywear essay in From Tip to Toe met het visioen van tuinsteden. Ik zeg hier ook maar een keer: Junya Watanabe's 2012 excentrieke lente/zomercollectie is een vriendelijke blik in de nabije toekomst.

Een esthetische doorbraak?

Tijd om dit blog op te doeken? De gedachte flitste toch even door mijn hoofd toen ik het bericht las dat Rebekha Marine, een model met een arm-prothese, volgende week meeloopt tijdens de New York Fashion Week. In zekere zin geen complete verrassing, Helmut Newton heeft dit in wezen al jaren geleden voorspeld, maar dat was nog in zijn hoogst persoonlijke laboratorium van de fantasie. Dit lijkt een kleine maar belangrijke stap waar cyborg-theoretici lang van hebben gedroomd, een breuk met het natuurlijke lichaam, een opening naar een nieuwe esthetiek. Met een "verborgen" betekenislaag, want als ik me niet vergis (en gezien het werk van Newton, Ballard en Cronenberg hoeft het niet te verbazen) kanaliseert het een van fetisjen waar men bij voorkeur over zwijgt. Heel goed, het is de hoogste tijd om de dam waarmee het onderbewustzijn is gevangen weer te openen en het uitgedroogde landschap van het gedisciplineerde ego, met zijn frustraties, paranoia en beperkingen, te overspoelen. .

Nostalgie opgelost?

But here’s the thing: For nostalgia to work, the objects that evoke it have to go away for a while, or at least be beyond reach. There must be distance. With the Internet, smartphones, and a 24-hour news cycle, however, everything from the recent past is relentlessly present. There's simply too little to long for if it's always available. If we take nostalgia to strictly mean a wistful longing for, or melancholic memory of, someone's past personal experiences (as opposed to, say, someone alive today yearning to live at the height of the Roman Empire), it seems conceivable, then, that for coming generations the feeling of nostalgia might eventually disappear—not due to over-exposure or diminished effect, but because of its inability to form in the first place.

Paul Hibert lanceert een interessante hypothese in 'Will the Web Kill Nostalgia?' maar tegen het einde van zijn artikel blijkt het antwoord eigenlijk al ontkennend te zijn. Er is geen enkele reden om aan te nemen dat mijn kinderen geen nostalgische gevoelens zullen hebben voor bepaalde momenten in hun kindertijd, bepaalde series, films en muziek of apps. Maar of ze het zullen cultiveren is onzeker, ik betwijfel of het de bijna industriële vorm zal hebben die nostalgie nu bezit. Bepaald mint iPods zullen in hoog aanzien staan, maar er zal geen tweede vinyl-hausse volgen. Op een gegeven moment zijn objecten verzadigd. Een grote technologische doorbraak, type kernfusie, mens op Mars, zal nostalgie uiteindelijk doen verdampen en weer tot een bezigheid maken van een kleine groep specialisten.

Interessanter— en de auteur probeert er sneaky aan te ontsnappen— is de vraag of volgende generaties nostalgie gaan cultiveren naar periodes die ze niet hebt geleefd. Zelf was ik als tiener totdat house opkwam redelijk nostalgisch naar de jaren zestig, het idee dat je geboren bent after the goldrush. En dat zie ik misschien nog wel in een hernieuwde versie terugkeren, als een nostalgie naar een leven voor 9/11. Het is enigszins afhankelijk van de manier waarop historisch besef zich zal ontwikkelen. Ik ben benieuwd of het soort meta-nostalgie van tieners en jonge twintigers op Tumblr voor de periode 1960 – 1989 over het jaar 2000 getild zal worden, of dat dit tijdperk, inclusief de jaren ‘90 gecanoniseerd gaat worden als het "esthetische tijdperk". De nostalgie van de connaisseurs, de aangeleerde, in plaats van de individueel geleefde, variant.

Ik maak mij er op het moment geen grote zorgen over. Er bestaat een neiging van culturele commentators/critici/denkers om serieus in te gaan op elke aankondiging van een nieuwe revival. Alles wat in conventionele media (kranten, tijdschriften, televisie) wordt aangekondigd als revival staat los van zowel de alledaagse als avant-gardistische realiteit. Dat zijn revivals als paginavulling, een ritueel van de hyperrealiteit. Een aantal sukkels zal bijvoorbeeld weer in broeken met wijde pijpen gaan lopen. Maar echte vernieuwers en leiders in mode zijn allang losgeweekt van de revival-cyclus, zijn geïnteresseerd in innovatieve textielsoorten en nieuwe silhouetten en functionaliteit. Ik was laatst in een pretpark en het viel me op dat er op kledinggebied een soort conventionele atemporaliteit heerst, een onbestemde onopvallendheid, waar een voorheen vooruitstrevend merk als Stone Island inmiddels in is opgenomen. Die stijl zal de komende jaren heel traag en in de kleinste details veranderen. Maar daar doorheen zul je extremere variaties gaan zien, waar sommige elementen langzaam worden opgenomen in de conventionele kledingstijl. Nostalgie in kleding is dood, iets voor zonderlingen...en vooral goedkoop.

Een Nieuwe Aristocratie

Mijn nieuwste essay voor Man Got Style (in het Engels). De laatste mannenmodellen van Saint Laurent zetten mij eens aan denken over de veranderende status van beroemdheid, erfelijkheid en maatschappelijke ideeën over schoonheid. Met een kleine futuristische speculatie aan het eind.

"Huh, huh, wanneer ga jij naar de maan?"

Okay, cool en het zou Dillinja of Photek vast goed staan, maar wellicht iets te futuristisch voor de straten van museumstad Amsterdam. Met een prijskaartje uit het jaar 2101. Wel uit Nederland. Hier de specificaties.

Mooi label toch:

De Jas en Rave

Aangezien het overlappingen kent met bepaalde thema's van De Toekomst Hervonden hier ook maar even aankondigen: mijn eerste artikel/essay is gepubliceerd in het Berlijnse stijltijdschrift Man Got Style. Ik heb de vrije hand gekregen om over stijl te schrijven en dit onderwerp -de jas in dansmuziek- leek me wel een goede introductie. Vreemd genoeg (en gelukkig voor mij) een relatie waar ik nooit eerder over heb gelezen. Maar dat is natuurlijk het basisidee, om stukken te schrijven die niemand anders schrijft.

(Helmut Lang 1999 overigens, die jas hierboven)

Sonic Boom x Lad Musician

Sonic Boom verzorgt de muziek bij de modeshow van het Japanse Lad Musician kledingmerk dat de collectie grotendeels heeft geïnspireerd op Spacemen 3. Een paar van die witte outfits tegen het einde zou ik zo dragen. Briljante totaalervaring in ieder geval (met Steve Hillage als intro!).

Mode in de jaren negentig

Ik word niet zo snel overmand door nostalgie maar 'From the Fax Machine to Fashion Week: Fashion in the 90s' in Harper's Bazaar geeft vanuit een aantal invalshoeken een mooi beeld van mode in de jaren negentig:

The shows were much more exclusive and even the shows in New York were not as much about celebrity. Really it was just the editors that went. There was no street style. Particularly in Europe, just editors went to shows. The funny thing was, Paris was pretty irrelevant and Milan was pretty major because Prada, Gucci and Versace were there. That was where the news came from. Saint Laurent was still at YSL and that's was like completely moribund. Chanel was important. The models were more women, there were still girls working like the Carolyn Murphys, but it wasn't the very young girls who were like 14 and 16. Overall, the shows just had a lot more spectacle. I mean Gianni Versace died in 97. Versace was super important. Gucci was super important. That's where all the trends were coming from and it was around the time that New York had just started to be at the beginning of the season— historically it had been at the end of the season until Calvin Klein changed it. Helmut Lang was a really important collection and that showed in New York. But a lot of the Parisian houses that we all think of as super iconic had not been renewed or rebooted yet—no Givenchy, no Lanvin—in the way we think of it now.

Meer mode futurisme

Steve Klein lijkt niet genoeg te krijgen van de toekomst. Dit is het mooiste beeld uit een nieuwe serie voor Vogue.

Mode pakt door

De presentatie van de Rick Owens lente/zomer 2014 collectie heeft veel digitaal stof doen opwaaien. Terecht, want zo zou je verwachten dat een vroeg-21ste eeuwse modeshow er uit zou moeten zien. Geweldige muziekkeuze ook.

Vogue weet de toekomst te vinden

Steve Klein stoomt met behulp van wat Balenciaga, Narcisco Rodriguez en Google Glass Vogue klaar voor de 21ste eeuw. J.G. Ballard lijkt weer eens de gids te zijn.

Et tu Screamadelica

Geen reden waarom dat niet wordt meegezogen in retromania. Screamadelica is 21 september ook alweer 22 jaar oud en Primal Scream heeft ook zo'n duffe "we spelen het album integraal" tour gedaan. Maar toch een onwerkelijk gevoel, niet alleen van de tijd die niet goed lijkt te werken, maar vooral dat het niet nodig is.

...waar ideeën verschijnen en verdwijnen...

"Dutch designers Viktor & Rolf asked me to come up with names for 13 dresses they had designed for their fall collection. I decided to do names that were as weird and improbable as the era that was emerging. Viktor and Rolf are stunning designers and they occupy and define that wonderful and improbable yet deeply necessary territory of fashion where complex yet ephemeral ideas emerge and vanish and mutate and re-emerge. People like to think that fashion is silly or frivolous, but people like these are never, well …very fashionable, and they don’t quite understand that culture plays itself out loudly and colorfully and wonderfully on so many other levels than those that finally end up in textbooks 30 years after the fact."

Douglas Coupland

Mode zoals je in 2013 verwacht?

Ik vind het als kunstwerk intrigerend, maar geen zelf-respecterende man gaat deze outfit van Dior Homme dragen (al was het omdat korte broeken per definitie zeer problematisch zijn.) En toch, is dat niet onderdeel van het probleem retromania? Zou dit jasje niet exact zijn wat men (via Le Cinquième Élément) in 2013 verwacht te dragen? Wordt de dagelijkse kledingkeuze eigenlijk niet vooral bepaald door angst? Angst om op te vallen, dus angst om te worden uitgelachen, kortom schaamte.

De mode - technologie synthese

"All technologies that permit customisation of the final product are the technologies of the future."

 Een interessant artikel dat de ware avant-garde van het moment identificeert. En dat terwijl mode tien jaar geleden totaal vast zat in een revival cyclus.